1-Pėrhapja e fesadit nė kohėn aktuale, 2-insitimi i islamit nė ēiltėri tė
fitimit, 3- tė kėqijat qė vijnė nga fitimet e fėlliqura.
O ju muslimanė, me tė vėrtetė bota e sodit ėshtė njė botė
nė tė cilėn janė ndėrruar shumė nga vlerat e shėndosha dhe janė ndryshuar shumė
nga kuptimet e vėrteta. Njė botė ku njerėzit zhyten nė gara pėr tė tėrheqė kah
vetja intereset dhe pėr tė fituar dobitė. Dunjaja ėshtė caku dhe arritja e saj
ėshtė ideali?!
فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلاَّ الْحَيَاةَ
الدُّنْيَا ذَلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنْ الْعِلْمِ
“Andaj, ti largohu prej atij qė ia ka kthyer shpinėn
Kur'anit dhe qė nuk do tjetėr vetėm jetėn e dynjasė! Ajo ėshtė e tėrė dituria qė
kanė arritur,…” (Nexhm, 29-30)
E ēuditshme ėshtė qė disa prej muslimanėve i ka kapluar
kjo eufori dhe me te u rrėshqasin kėmbėt dhe kah ajo u lakmon nefsi qė urdhėron
pėr kah e keqja. Dhe fillojnė qė tė grumbullojnė nga dunjaja me gjitha mėnyrat
dhe tė shtoje atė me tė gjitha rrugėt, aq sa ėshtė i saktė, pėr disa e qė nuk
janė pak, lajmėrimi i Pejgamberit se:
((ليأتينَّ على الناس زمانٌ لا يُبالي المرءُ بما أخَذَ المالَ أمِن الحلال أم مِنَ
الحرام))
“do tu vije njė kohė njerėzve nė tė cilėn njeriu nuk do ta
ket brengė se malli qė merr a ėshtė prej hallallit apo prej haramit”-
(trans.Buhari)
Pėr kėtė gjė islami insiston nė kahje tė qartė dhe udhėzim
tė ndritshėm qė muslimani tė jetė insistues pėr pastrimin e fitimit tė tij nga
ēdo fitim i fėlliqur ose pasuri haram:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ
بِالْبَاطِلِ [النساء:29]
“O ju qė besuat, mos e hani mallin e njėri-tjetrit nė
mėnyrė tė palejuar,…” (Nisa,29)
O ju muslimanė, fitimet e ndaluara kanė konsekuenca dhe
pasoja tė kėqija. Mė e rėnda dhe mė e rrezikshmja prej tyre ėshtė se ajo ėshtė
njė prej shkaqeve qė shpie nė Zjarr (xhehennem) dhe shkak pėr hidhėrim tė
Gjithėfuqishmit. E Pejgamberi ynė i thot Ka’b ibėn Uxhres, Allahu qoftė i
kėnaqur me te:
((يا كعبُ، إنّه لن يربوَ لحمٌ بنت من سُحتٍ إلا كانتِ النّار أولى به)) حديث صحّحه
الحاكم ووافقه الذهبيّ[3].
“O Ka’b, nuk shtohet nė trup mish i rritur nga -suhti-
pėrveē qė Zjarri tė jet mė meritor pėr tė” (hadith sahih sipas Hakimit, pajtohet
Dhehebi, shih: Albani, N, Sahihut Tergib nr.1728)
Kurse fjala-Suht- o ju robėr tė Allahut ėshtė term fetar i
cili pėrfshin ēdo mall tė fituar me haram.
O ju robėr tė Allahut, me tė vėrtetė pasuria haram, nė
gjitha format, ėshtė fatkeqe pėr pronarin e saj dhe dėm pėr ate qė e mbledh ate.
Dhe mu nga kjo njėri prej shkaqeve tė rėndimit pėrfshirės dhe faktorėve tė
nėnēmimit qė vazhdojnė nė vendet e muslimanėve ėshtė grumbullimi i pasurisė
nėpėrmjet mėnyrave tė ndaluara tė fitimit dhe me metoda tė fėlliqura. A nuk jemi
privuar nga pėrgjigja ndaj lutjes pos sebep fitimeve tė ndaluara?! A nuk na kanė
ndodhur fatkqesitė dhe rėndimet pos nga shpėrndarja e fėlliqėsirave dhe tė
gjėrave me tė cilat meritojmė dėnimin?!
Transmeton Muslimi nė Sahihun e tij se Pejgamberi ka pėrmendur njeriun tė cilit
i zgjat rruga; “i pluhurosur dhe i grisur nė rroba, qė ngrit duart kah qielli
dhe thotė: O Zot, o Zot, kurse ushqimin e ka haram, veshjen e ka haram dhe ėshtė
ushqyer me haram, e si i pėrgjigjet lutjes sė kėtij?!”
Dhe nė hadithin nė Tirmidhi me sened sahih:
((لا تقبَل صلاةٌ بغير طهور، ولا صدقةٌ من غُلُول))
“nuk pranohet namazi pa abdest e as sadakaja nga galuli”
Galul- te dijetarėt ėshtė emėrtim pėr ēdo gjė qė fitohet nga rrugė tjera pos
rrugėve tė lejuara fetarisht.
Malik bin Dinar tha: “i goditi njerėzit, nė beni israilė, njė thatėsi dhe dolėn
disa herė nė lutje pėr shi dhe nuk rra. Allahu i shpalli pejgamberit tė tyre qė
ti lajmėrojė se; ju dilni te Unė me trupa tė fėlliqur, dhe ngreni kah Unė duart
me tė cilat keni derdhur gjak, dhe barqet e juaja i keni mbuhsur me haram, kurse
tani ėshtė bėrė mė i rėndė Hidhėrimi Im ndaj jush, dhe nuk do ju shtohet nga
Unė, pos largimit” (Bejhaki nė “Shuabul Iman”)
O ju muslimanė, fitimi haram e largon bereqetin dhe mėnjanon qetėsinė dhe
rehatinė, sa qė Pejgamberi tha:
((فمن يأخُذ مالاً بحقِّه يبارَك له فيه، ومن يأخُذ مالاً بغير حقِّه فمثَلُه كمَثل
الذي يأكُل ولا يشبَع))
“kush merr mall me hak, i jipet bereqet nė te, kurse kush
merr mall pa tė drejtė, puna e tij ėshtė si e atij qė han e nuk ngopet” (Buhari
dhe Muslim)
dhe po nė njė hadith sahih se:
((فإن كذَبا وكتَما مُحِقت بركةُ بيعهما))
“nėse rrejnė dhe heshtin (me qėllim tė fshehjes sė metave
tė mallit), u fshihet bereqeti nga tregtia e tyre” (Buhari)
O ti musliman, nėse don shpėtimin dhe shpreson lumturinė bėne tė mirė fitimėn
dhe pastro mallin, dhe hiqe nga ai hakin e tjetėrkujt. I Dėrguari thotė:
((من كانت عندَه مظلمةٌ لأخيه من مالٍ أو عِرض فليأته فليستَحلِله من قبلِ أن
يؤخَذَ منه وليسَ ثَمّ دينارٌ ولا دِرهم، فإن كانَت له حسناتٌ أخِذَ من حسناتِه
لصاحِبِه، وإلاّ أخِذ من سيّئات صاحبه فطُرِحت عليه فطرِح في النار)) رواه البخاريّ
“kush ka diē tė marrė me tė padrejtė nga vėlllai, qoftė
mall apo nder, le ta ktheje, le tė marre hallallėk, para se tė i mirret atij kur
nuk as dinarė e as dirhemė, e nėse ka punė tė mira i miret prej tė mirave tė tij
e nėse nuk ka, atėhere i mirret nga tė punėt e kėqija e i shtohet atij dhe i
shtohet pėr nė Zjarr” (Buhari)
Pra vini re e kini kujdes nga fitimi i mallit pėrveē nga rrugėt e lejuara pėr tė
dhe arritja deri tek ajo pos me rrugė tė lejuara fetarisht. Kanė hyrė fitimet
haram nė shtėpi tė atyre qė e kanė ngrėnė ate dhe e kanė shkatėrruar ate shtėpi,
dhe kanė ēarė shtyllėn e krenarisė dhe ekselencės sė tyre dhe e kanė rrėzuar
ate. E me ēka do pėrgjigjen nesėr kur tė qėndrojnė para Allahut, azze ve
xhel-le, dhe Ti pyesė ata pėr kėto mallra se si i kanė fituar? Me cilėn fe i
kanė lejuar ato? E ti o musliman do jesh i pyetur pėr mallin tėnd, nga e fitove
dhe ku e harxhove sikur qė ka ardhė lajm i vėrettė pėr kėtė nga Pejgamberi,
salavatet e Allahut dhe shpėtimi i Tij qofshin mbi tė. (Tirmidhi, shih; Albani,
N, Silsiletul-ehadithis-sahiha, nr.946)
Largohuni o robėr tė Allahut gjatė grumbullimit tė mallit, mėnyrat e shtrembėrta
dhe rrugėt e kėqija dhe kundėrshtimit tė dispozitave tė Kur’anit, udhėzimeve
pejgamberike dhe rregullave fetare.
Kini kujdes nė ate ēka ju pret dhe pėr kah jeni nisur, nė mėnyrat e fitimit,
duke hulumtuar pėr dispozitė tė shėndoshė fetare nga burime tė mbėshtetura dhe
nga dijetarė besnik dhe rabbanijj. Ai qė rruhet pėr hir tė Allahut, Allahu e
ruan ate dhe i jep atij furnizim nga nuk e pret dhe bile nga nuk ja merr mendja
atij vet. Dhe kush braktis diē pėr Allah, Allahu ia zavendėson me tė mirė se
ajo. O Allahu im, na pamvarso me hallall prej Teje nga ajo qė haram e ke bė, dhe
me dhėnie nga Ti, nga krejt pėrveē Teje.
Na bekoftė Allahu, mua dhe juve, nė Kur’anin, dhe na bėftė tė kemi dobi nga ajo
ēka nė te nga udhėzimi dhe sqarimi, them kėte dhe kėrkoj falje nga Allahu, pėr
mua dhe juve, pėr ēdo mėkat, dhe kėrkoni falje nga Ai, se ai ėshtė Falės i Madh
dhe i mėshirshėm.
Husejn Alu Shejh
(hutbe e mbajtur nė xhaminė e Pejgamberit nė Medinei Munevvere, mė
4/Rexheb/1425)