Bismil-Lahir-Rahmanir-Rahim


E tėrė lavdia i takon vetėm Allahut, i Cili na udhėzoi nė Islam, nė rrugėn e shpėtimit dhe tė lumturisė sė pėrhershme nė Dunja dhe Ahiret. Allahun e falėnderojmė, ndihmė dhe falje nga Ai kėrkojmė. Kėrkojmė mbrojtje nga Allahu prej tė kėqijave tė vetės tonė dhe prej veprave tona tė liga. Atė qė e udhėzon Allahu nuk ka kush qė e humb dhe atė qė e humb Allahu nuk ka kush qė e udhėzon pėrveē Tij.
Dėshmoj se nuk meriton tė adhurohet askush pėrveē Allahut i Cili ėshtė Njė dhe i pashoq dhe dėshmoj se Muhamedi sallAll-llahu alejhi ue sel-lem ėshtė rob dhe i Dėrguar i Tij.
    Vėlla dhe motėr musliman-e, kjo ėshtė njė broshurė, e cila pėrmban nė vete disa nga rregullat mė kryesore tė Fesė Islame. Pjesėn dėrrmuese tė kėtij materiali e kemi shkėputur nga disa libra tė dijetarėve tė mirėfilltė tė hershėm dhe atyre
bashkėkohorė. Gjatė pėrpilimit tė tij, jemi munduar qė ta bėjmė sa mė tė lehtė dhe mė pėrmbledhės pėr temat tė cilat i pėrmban.
    Shumicėn e gjėrave qė i pėrmban kjo broshurė, muslimani duhet t'i dijė pėrmendėsh, prandaj pėrveē leximit tė tyre me kujdes, ju kėshillojmė qė disa prej kėtyre gjėrave t'i mėsoni pėrmendėsh.
    E lusim Allahun e Madhėruar qė kėtė vepėr ta bėjė tė dobishme pėr ne dhe pėr tė gjithė lexuesit.
Ve salall-Llahu ve seleme ala nebijina Muhammedin ve ala alihi ve sahbihi exhme'in.
                                                                            Burim R. Mujaj
                                                                              14-01-1428 h
                                                                                02-02-2007
                                                                                  Medine
                                                                            Arabia Saudite
                              I
BISMIL - LAHIR - RAHMANIR – RAHIM

NJOHJA E TRI PARIMEVE THEMELORE
Ēdo njeri ėshtė i obliguar t’i njohė tri parimet themelore islame, e ato janė:

1) Njohja e zotit tėnd

(Zoti im ėshtė ALL-LLAHU)

2) Njohja e fesė tėnde

(Feja ime ėshtė FEJA ISLAME)

3) Njohja e pejgamberit tėnd

(Pejgamberi im ėshtė MUHAMEDI sal-lAll-llahu alejhi ue sel-lem)

BAZAT E FESĖ ISLAME    

Feja Islame ka pesė shtylla, e ato janė:

1) DĖSHMIA (SHEHADETI)

2) NAMAZI

3) ZEKATI

4) AGJĖRIMI I RAMAZANIT

5) KRYERJA E HAXHIT

(Pėr ataqė kanė mundėsi) Dėshmia (Shehadeti)     Shehadeti shqiptohet kėshtu: Esh-hedu en la ilahe il-lAll-llah Ve esh-hedu enne Muhammeden abduhu ve resuluhu.     Kjo do tė thotė: Dėshmoj se nuk ka tė adhuruar tė drejtė pėrveē ALL-LLAHUT dhe dėshmoj se MUHAMEDI ėshtė rob dhe i Dėrguar i Tij.

BAZAT E BESIMIT (IMANIT)  

  Feja Islame ka gjashtė baza tė Besimit (Imanit), e ato janė:

1) BESIMI NĖ ALL-LLAHUN.

2) BESIMI NĖ MELEKĖT E TIJ.

3) BESIMI NĖ LIBRAT E TIJ.

4) BESIMI NĖ PEJGAMBERĖT E TIJ.

5) BESIMI NĖ DITĖN E GJYKIMIT.

6) BESIMI NĖ CAKTIMIN E ALL-LLAHUT.  


SURETU EL-FATIHA

EUDHU BIL-LAHI MINESH – SHEJTANIR – RAXHIM
BISMIL-LAHIR – RAHMANIRR – RAHIM

EL-HAMDU LIL-LAHI RABBIL ALEMIN
ER-RAHMANIR RAHIM
MALIKI JEVIMD DIN
IJJAKE NEABUDU VE IJJAKE NESTEIN
IHDINES SIRATAL MUSTEKIM
SIRATAL - LEDHINE EN’AMTE ALEJHIM
GAJRIL MAGDUBI ALEJHIM VE LEDDALIN AMIN!

Parakushtet e Namazit     Personi qė dėshiron tė falė namaz duhet me qenė:

1) MUSLIMAN

2) I SHĖNDOSHĖ MENDĖRISHT

3) I RRITUR (TĖ KETĖ ARRITUR MOSHĖN E PUBERTETIT)

4) I PASTĖR (ME ABDES)

5) T’I KETĖ EVITUAR PAPASTĖRTITĖ NGA:

          • Trupi

          • Petku (rroba)

          • Vendi i faljes

6) TA KETĖ MBULUAR AVRETIN (PJESĖT E TURPSHME TĖ TRUPIT).

7) TĖ KETĖ HYRĖ KOHA E NAMAZIT

8) TĖ DREJTUARIT NGA KIBLA

9) TĖ BĖHET NIJETI (ME ZEMĖR)

    * Kėto janė parakushtet e namazit tė cilat patjetėr duhet t'i plotėsojė secili qė dėshiron tė falė namaz. Nėse njėra nga kėto parakushte nuk pėrmbushet, atėherė namazi konsiderohet i pavlefshėm.

Kushtet e Namazit


1) TEKBIRI FILLESTAR

2) TĖ QĖNDRUARIT NĖ KĖMBĖ (KUR KA MUNDĖSI)

3) TĖ LEXUARIT E SURES EL-FATIHA

4) TĖ SHKUARIT NĖ RUKU

5) TĖ NGRITURIT NGA RUKUJA

6) TĖ SHKUARIT NĖ SEXHDE

7) TĖ NGRITURIT NGA SEXHDEJA

8) ULJA MES DY SEXHDEVE

9) TESHEHUDI I FUNDIT

10) ULJA E FUNDIT

11) SALAVATET

12) TĖ DHĖNIT SELAM

13) MOSSHPEJTIMI

14) RENDITJA

    * Kėto janė kushtet e namazit pa tė cilat namazi nuk ėshtė i vlefshėm.
II

IMANI (BESIMI) IMAN

konsiderohet: Tė besuarit me zemėr (tė besuarit nė Allahun, nė Meleket e Tij, nė Librat e Tij, nė Pejgamberėt e Tij, nė Ditėn e Gjykimit dhe tė besuarit nė Caktimin e Allahut etj), tė shqiptuarit me gojė (shehadeti), kryerja e veprave (si p.sh. namazi, agjėrimi, haxhi etj).

BESIMI NĖ ALLAHUN E LARTĖSUAR  

Besimi nė Allahun e Lartėsuar ėshtė kushti i parė prej kushteve tė Besimit (Imanit) dhe njėherėsh ėshtė ēėshtja themelore nė Fenė Islame.     Pėr tė qenė besimi nė Allahun i plotė, duhet pėrmbushur katėr kushte: Njeriu ėshtė i obliguar tė jetė i bindur plotėsisht nė ekzistimin e Allahut, tė mos     1. Besimin nė ekzistimin e Allahut. dyshojė aspak nė Tė, tė besojė se Allahu ėshtė mbi tė gjitha krijesat me Qenien e Tij ashtu siē i takon Madhėrisė sė Tij me mėnyrėn qė nuk e di askush prej robėrve tė Tij. Edhe pse Allahu qėndron me Qenien e Tij mbi tė gjitha krijesat, Dija, Dėgjimi dhe Shikimi i Tij ėshtė nė ēdo vend dhe nė ēdo krijesė.
    Prandaj, nėse pyetesh, kush ėshtė Zoti yt?
Thuaj: Zoti im ėshtė Allahu, e nėse pyetesh si e njeh Zotin tėnd, thuaj: e njoh nė bazė tė argumenteve dhe krijesave tė Tij, siē janė: nata, dita, Dielli, Hėna, Toka, qiejt etj. Allahu i Lartėsuar thotė: "Prej argumenteve
tė Tij janė: nata, dita, Dielli e Hėna, prandaj mos i bėni sexhde (mos i adhuroni) as Diellit e as Hėnės, por bėni sexhde Allahut i Cili i krijoi
ato...".
    Nė ēdo krijesė ekzistojnė argumente tė qarta tė cilat e vėrtetojnė ekzistimin e Allahut. Allahu i Lartėsuar thotė: "Nė krijimin e qiejve e tė Tokės, nė ndryshimin e natės dhe tė ditės, ka argumente tė qarta pėr ata qė kanė arsye dhe intelekt".     2. Tevhidin Rububijeh (Njėsimi i Allahut nė veprat e Tij). Me kėtė kuptohet tė besuarit nė atė se vetėm Allahu ėshtė Zot, Krijues, Furnizues, Drejtues dhe Posedues i ēdo gjėje. Ai e drejton dhe e rregullon
ēdo gjė dhe i di imtėsitė e ēdo gjėje. Vetėm Ai ėshtė qė jep dhe merr jetė. Vetėm Allahu mund tė sjell dobi dhe tė mira dhe vetėm Ai mund t'i largoj dėmet dhe rreziqet. Vetėm Ai mund t'u pėrgjigjet lutjeve. Ēdo gjė
ėshtė nė Dorėn e Tij. Ai ėshtė i Plotfuqishėm i Cili vepron ē'tė tė dojė dhe gjykon si tė dojė dhe nuk ka shok (rival) nė asgjė.
    3. Tevhidin Uluhijeh (Njėsimi i Allahut nė adhurim). Me kėtė kuptohet tė besuarit se vetėm Allahu ėshtė Ai i Cili e meriton tė adhurohet e askush tjetėr. Pra, njeriu ėshtė i obliguar qė gjithė adhurimin, tė dukshmet dhe tė padukshmet, t'ia kushtojė vetėm Allahut dhe askujt tjetėr, kushdo qoftė ai, melek i dalluar apo pejgamber i dėrguar. Pra,
tė gjitha llojet e adhurimit si: lutja, pėrulja, dashuria, frika, shpresa etj., nuk lejohet qė t'i drejtohet dikujt tjetėr pėrveē Allahut tė Lartėsuar.
    4. Tevhidin Esma ve Sifat (Njėsimi i Allahut nė Emrat dhe Cilėsitė e Tij). Me kėtė kuptohet, tė besuarit se Allahu ka Emra tė bukur, Cilėsi tė larta dhe tė pėrsosura, nė tė cilat askush nuk ėshtė i barabartė me Tė. Allahu thotė: "Asgjė nuk ėshtė si Ai. Ai ėshtė Dėgjuesi dhe Shikuesi".
    Njeriu ėshtė i obliguar qė ta emėrtojė dhe cilėsojė Allahun ashtu siē e ka emėrtuar dhe e ka cilėsuar Ai Veten e Tij, ose ashtu siē e ka emėrtuar
dhe cilėsuar Atė i Dėrguari i Tij, Muhamedi salallBurim Llahu alejhi ve selem, duke mos e krahasuar dhe pėrngjasuar Atė me askė dhe duke mos i
keqinterpretuar (ndryshuar) dhe mohuar Cilėsitė e Tij.
    Nga kjo qė u tha mė lartė kuptojmė se Tevhidi ėshtė tri llojesh:

1) TEVHIDI RUBUBIJEH

2) TEVHIDI ULUHIJEH

3) TEVHIDI ESMA VE SIFAT
BESIMI NĖ MELEKĖ    

Kushti i dytė i Besimit (Imanit) ėshtė besimi nė Melekėt.
    Melekėt janė krijesa tė Allahut dhe janė botė e fshehtė, nuk meritojnė qė tė adhurohen, janė tė padukshme pėr njerėzit (ndonjėherė edhe tė dukshme
me Lejen e Allahut). Janė tė krijuara nga drita. Janė krijesa tė mėdha dhe tė fuqishme. Numrin e tyre nuk e di askush pėrveē Allahut. Janė plotėsisht tė
nėnshtruara ndaj Allahut dhe asnjėherė nuk e kundėrshtojnė Urdhrin e Tij. Allahu nė Kur'an thotė: "Nuk e kundėrshtojnė Allahun pėr asgjė qė Ai i urdhėron dhe punojnė atė qė janė tė obliguar...".
Janė tė ngarkuar me detyra tė ndryshme.     Disa nga detyrat e melekėve: 1. Bartja e shpalljes tek pejgamberėt.
2. Shėnimi i veprave tė njerėzve.
3. Marrja e shpirtrave tė njerėzve, etj.     Disa nga emrat e melekėve mė tė dalluar:

1. XHIBRILI (Bartė shpalljen e Allahut deri tek pejgamberėt).

2. MIKAILI (Ėshtė i ngarkuar pėr shiun dhe bimėt).

3. ISRAFILI (Ėshtė i ngarkuar t’ i fryjė Surit).

4. MALIKU (Ėshtė mbikėqyrės i Zjarrit tė Xhehenemit).

5. MELEKUL MEVT (Ėshtė i ngarkuar pėr marrjen e shpirtrave).


BESIMI NĖ LIBRAT E SHENJTĖ  

  Kushti i tretė i Besimit (Imanit) ėshtė besimi nė librat e shpallur nga Allahu i Madhėruar.
    Allahu pėr t'ua sqaruar njerėzve Fenė ka dėrguar pejgamberė tė cilėve iu ka zbritur libra. Kėto libra pėrmbanin ligje dhe rregulla se si duhet adhuruar vetėm Allahu e askush tjetėr, mirėpo pas pejgamberėve, njerėzit i kanė ndryshuar kėto libra duke shtuar fjalė tė tyre apo duke i munguar Fjalėt e Allahut. Kėtij ndryshimi i ka shpėtuar vetėm Kur'ani i cili ėshtė dhe do tė mbetet i pandryshuar. Njeriu ėshtė i obliguar qė librat qė kanė zbritur para Kur'anit t'i besojė nė pėrgjithėsi; se ato janė tė zbritura nga
Allahu dhe janė Fjalė tė Tij; se nė to ka pasur udhėzime dhe kanė thirrur nė besim tė pastėr (Tevhid), por janė tė shfuqizuara me Kur’an dhe si tė
tilla ato sot nuk janė origjinale.     Emrat e disa librave tė shpallur janė:

1. TEVRATI (i ėshtė zbritur Musait salallahu alejhi ve selem).

2. ZEBURI (i ėshtė zbritur Davudit salallahu alejhi ve selem).

3. INXHILI (i ėshtė zbritur Isait salallahu alejhi ve selem).

4. KURANI (i ėshtė zbritur Muhamedit salallahu alejhi ve selem).


BESIMI NĖ PEJGAMBERĖ  

  Kushti i katėrt i Besimit (Imanit) ėshtė besimi nė pejgamberė.
    Pejgamberėt janė njerėz qė Allahu i Lartėsuar i ka zgjedhur pėr t'ua mėsuar njerėzve Fenė e Tij, pėr t'ua bėrė tė qartė se ēka u sjell dėm e ēka dobi. Tė gjithė pejgamberėt i kanė thirrur popujt e tyre pėr ta
adhuruar Allahun dhe pėr t’iu shmangur adhurimit tė tjetėr kujt (TAGUTIT).
    Pejgamberėt kanė qenė njerėzit me cilėsi mė tė larta. Nė Kur'an janė tė pėrmendur vetėm disa prej tyre. Duhet besuar tė gjithė pejgamberėt pa dallim mes tyre. Pejgamberi i fundit pas tė cilit nuk do tė kėtė pejgamber tjetėr ėshtė Muhamedi salallahu alejhi ve selem.     Mė tė dalluarit e pejgamberėve tė pėrmendur nė Kur'an janė:

1. Nuhi salallahu alejhi ve selem.

2. Ibrahimi salallahu alejhi ve selem.

3. Musai salallahu alejhi ve selem.

4. Isai salallahu alejhi ve selem.

5. Muhamedi salallahu alejhi ve selem.

BESIMI NĖ DITĖN E FUNDIT (DITĖN E KIAMETIT)    

Kushti i pestė i Besimit (Imanit) ėshtė besimi nė Ditėn e Fundit. Kjo nėnkupton tė besuarit nė ēdo gjė qė do tė ndodh pas vdekjes, pėr tė cilat ka lajmėruar Allahu dhe i Dėrguari i Tij Muhamedi salallahu alejhi ve selem, siē janė: pyetja, kėnaqėsia apo dėnimi nė varr, ringjallja, llogaridhėnia, Havdi i Pejgamberit salallahu alejhi ve selem (liqeni nga i cili do tė pinė vetėm pasuesit e tij), Ura e Siratit, Xheneti, Xhehenemi, tė besuarit se atė ditė besimtarėt do ta shohin Allahun e Madhėruar me sytė e tyre dhe kjo gjė pėr ta do tė jetė kėnaqėsia mė e madhe, bile edhe mė e madhe sesa hyrja nė Xhenet.

BESIMI NĖ PARACAKTIMIN E ALLAHUT (EL-KADAU VEL KADER)    

Kushti i gjashtė i besimit (Imanit) ėshtė besimi nė Paracaktimin e Allahut.
    Muslimani duhet tė besojė se ēdo gjė qė ndodh nė kėtė botė, ndodh vetėm sipas Paracaktimit tė Allahut, kurse ajo gjė qė nuk ndodh, nuk ndodh pėr faktin se Allahu nuk e ka paracaktuar.
    Ēdo gjė qė ndodh, ajo nuk ndodh pa e ditur, dėshiruar, shkruar dhe pa e krijuar Allahu i Lartėsuar. D.m.th. Paracaktimi i Allahut pėrbėhet prej ketėr pjesėve:

    1. Dija, 2. Dėshira, 3. Shkrimi, 4. Krijimi.

    Dija e Allahut pėrfshin ēdo gjė dhe krijimi i Tij ėshtė pėrplot urtėsi dhe drejtėsi. Allahu i di mė se miri pasojat e ēdo gjėje, prandaj ēdo gjė qė Ai ka paracaktuar dhe krijuar ka njė urtėsi dhe njė dobi tė madhe edhe atėherė kur ne nuk e kuptojmė.              

SURETU EL-IHLAS

EUDHU BIL-LAHI MINESH-SHEJTANIRR –RRAXHIM
BISMIL – LAHIRR – RRAHMANIRR – RRAHIM

KUL HUVALL-LLAHU EHAD
ALL-LLAHUS SAMED
LEM JELID VE LEM JUULED
VE LEM JEKUN LEHU KUFUVEN EHAD  

SURETUL FELEK

EUDHU BIL-LAHI MINESH-SHEJTANIRR –RRAXHIM
BISMIL – LAHIRR – RRAHMANIRR – RRAHIM

KUL EUDHU BIRABBIL FELEK
MIN SHERRI MA HALEK
VE MIN SHERRI GASIKIN IDHA VEKAB
VE MIN SHERRIN NEFFATHATI FIL UKAD
VE MIN SHERRI HASIDIN IDHA HASED          

SURETUN NAS EUDHU BIL-LAHI MINESH-SHEJTANIRR –RRAXHIM
BISMIL – LAHIRR – RRAHMANIRR – RRAHIM

KUL EUDHU BIRABINNAS
MELIKIN NAS
ILAHIN NAS
MIN SHERRIL VESVASIL HANNAS
EL-LEDHI JUVESVISU FI SUDURIN NAS
MINEL XHINNETI VEN NAS

                A B D E S I

MĖNYRA E MARRJES SĖ ABDESTIT:

ABDESI MERRET NĖ KĖTĖ MĖNYRĖ:

Bėhet nijeti me zemėr

Thuhet “Bismil-Lah”

Lahen duart deri te nyjat tri herė
Uji futet nė gojė dhe hundė me dorė tė djathtė nga tre herė.
Fytyra pastrohet tri herė prej daljes sė flokėve e deri nėn mjekėr dhe prej veshit nė vesh.
Dora e djathtė lahet e pastaj e majta deri mbi bėrryla nga tri herė.
I jepet mes-h (fėrkim me duar tė lagėta) tėrė kokės dhe veshėve.
Lahet kėmba e djathtė dhe pastaj e majta deri mbi nyja nga tri herė.

GJĖRAT TĖ CILAT E PRISHIN ABDESIN:    

ABDESIN E PRISHIN KĖTO GJĖRA:

Ēdo gjė qė del nga vendet e jashtėqitjes.

Ēdo gjė qė e bėnė tė domosdoshėm

pastrimin e tėrė trupit (shih: Gusli, fq. 50).

Gjumi i thellė.
Prekja drejtpėrdrejt e organit gjenital me shuplakė tė dorės.

Alivanosja apo ēmenduria.

Braktisja e Fesė Islame.

Mėnyra e faljes sė namazit      

        REKATI I PARĖ:  

    1) Tė bėhet NIJETI.

    2) Tekbiri fillestar: (me fjalėn Tekbir nėnkuptojmė tė shqiptuarit e fjalės ALLAHU EKBER). Namazi fillohet me shqiptimin e TEKBIRIT. Gjatė shqiptimit tė kėsaj shprehjeje, duart duhet ngritur deri te veshėt, tė kthyera nga Kibla. Pastaj duhet tė drejtohet shikimi nė vendin e SEXHDES. Me shqiptimin e fjalės ALLAHU EKBER njeriu konsiderohet nė namaz dhe i ndalohen disa gjėra qė janė tė lejuara jashtė namazit, si p.sh: tė folurit, tė ngrėnit, tė qeshurit etj.

3) Vėnia e dorės sė djathtė mbi tė majtėn.

4) Leximi i duasė hyrėse tė namazit-(Subhaneken) e cila thuhet kėshtu:

    SUBHANEKE ALLAHUMME
    VE BIHAMDIKE
    VE TEBAREK-ESMUKE
    VE TEALA XHEDDUKE
    VE LA ILAHE GAJRUKE

    Kjo dua lexohet vetėm nė fillim tė rekatit tė parė tė ēdo namazi.

5) Leximi i sures El-Fatiha. (shih: fq. 9)
Suretu EL-FATIHA lexohet nė ēdo rekat tė ēdo namazi. Namazi pa tė ėshtė i pavlefshėm.

6) Leximi i njė pjese tė Kur’anit, (shih: fq. 25 ose 26 ose 48)

7) Tė shkuarit nė RUKU.
    Pas leximit tė njė sure apo tė njė pjese nga Kur'ani, duke thėnė ALLAHU EKBER, duhet tė pėrkulet shpina sa mė drejtė dhe tė kapen gjunjėt me duar. Nė kėtė pozitė thuhet 3 herė: SUBHANE RABBIJEL ADHIM, pastaj duke thėnė: SEMIALLAHU LIMEN HAMIDEH, duhet tė merret pozita sikur para RUKUSĖ. Nė kėtė pozitė duhet tė qėndrohet njė ēast deri sa tė qetėsohet tėrė trupi dhe tė merr ēdo gjymtyrė pozitėn e saj dhe tė thuhet: RABBENA VE LEKEL HAMD.

8) Tė shkuarit nė SEXHDE.
    Duke thėnė ALLAHU EKBER, shkohet nė SEXHDE. Nė SEXHDE lėshohen duart dhe gjunjėt nė tokė, e pastaj vendoset balli dhe hunda, ndėrsa gishtat e duarve dhe tė kėmbėve duhet tė jenė tė kthyer nga Kibla. Thembrat duhet tė jenė tė bashkuara me njėra tjetrėn. Nė kėtė pozitė thuhet 3 herė: SUBHANE RABBIJEL EA'LA, pastaj duke thėnė ALLAHU EKBER bėhet ngritja nga SEXHDEJA e parė duke u ulur mbi shputėn e kėmbės sė majtė dhe duke i vėnė duart mbi gjunjė, ndėrsa gishtat e kėmbės sė djathtė mbeten tė kthyer nga Kibla. Nė
pozitėn mes dy SEXHDEVE thuhet: RABIGFIRLI RABIGFIRLI, pastaj duke thėnė ALLAHU EKBER shkohet pėrsėri nė SEXHDE sikur herėn e parė duke i pėrsėritur tė njėjtat fjalė dhe veprime. Pastaj ngritėsh nga SEXHDEJA e dytė duke thėnė ALLAHU EKBER.
    (Tė gjitha kėto qė u pėrmendėn deri kėtu pėrbejnė njė REKAT).

  REKATI I DYTĖ:    

9) Ngritja pėr nė rekatin e dytė.
    Pas plotėsimit tė SEXHDES sė dytė tė rekatit tė parė, duke thėnė ALLAHU EKBER bėhet ngritja pėr nė rekatin e dytė dhe pastaj pėrsėriten tė njėjtat veprime sikur nė rekatin e parė, si nė vijim:

10) Vėnia e dorės sė djathtė mbi tė majtėn.

11) Leximi i sures El-fatiha, (shih: fq. 9).

12) Leximi i njė pjese tė Kur'anit, (shih: fq. 25 ose 26 ose 48)

  13) Tė shkuarit nė RUKU.

14) Tė shkuarit nė SEXHDE.

15) Tė ngriturit nga sexhdeja e parė.

16) Ulja mes dy sexhdeve.

17) Tė shkuarit nė sexhden e dytė.

18) Tė ngriturit nga sexhdeja e dytė, pastaj

  19) TESHEHUDI (ULJA NĖ NAMAZ).
    Pas ngritjes nga SEXHDEJA e dytė e rekatit tė dytė, ulesh sikur nė pozitėn mes dy sexhdeve. Nė kėtė pozitė lexohet ETEHIJATU, i cili shqiptohet kėshtu:

    ETTEHIJJATU LIL-LAHI
    VES SALAVATU
    VET TAJJIBATU
    ESSELAMU ALEJKE EJUHEN NEBIJJU
    VE RAHMETULL-LLAHI VE BEREKATUHU
    ESSELAMU ALEJA VE ALA IBADIL-LAHIS-SALIHIN.
    ESH-HEDU EN LA ILAHE IL-LALL LLAH
    VE ESH-HEDU ENNE MUHAMEDEN ABDUHU VE
    RESULUHU

    20) Leximi i SALAVATEVE.
    Salavatet shqiptohen kėshtu:

    ALL-LLAHUMME SAL-LI ALA MUHAMMEDIN VE ALA ALI MUHAMMED
    KEMA SAL-LEJTE ALA IBRAHIME VE ALA ALI IBRAHIM
    INNEKE HAMIDUN MEXHID
    ALL-LLAHUME BARIK ALA MUHAMMEDIN VE ALA ALI MUHAMMED
    KEMA BAREKTE ALA IBRAHIME VE ALA ALI IBRAHIM
    INNEKE HAMIDUN MEXHID

    Nėse namazi ka mė shumė se dy rekate, atėherė pas leximit tė SALAVATEVE bėhet ngritja nė kėmbė pėr tė vazhduar rekatin e tretė, e nėse i ka vetėm dy rekate, atėherė pas leximit tė SALAVATEVE shton edhe kėtė:

    21) Leximi i DUASĖ e cila shqiptohet kėshtu:

    ALLAHUME INNI EUDHU BIKE MIN ADHABIL KABR
    VE MIN ADHABI XHEHENNEM
    VE MIN FITNETIL MAHJA VEL MEMAT
    VE MIN SHERRI FITNETIL MESIHID DEXHAL.

    Pas shqiptimit tė kėsaj DUAJE, mund tė bėhen edhe lutje tjera tė pacaktuara.

    22) Tė dhėnit SELAM.
    Pas shqiptimit tė DUAVE, duke e kthyer kokėn nė anėn e djathtė thuhet: ESELAMU ALEJKUM VE RAHMETULLAH, ndėrsa shikimi duhet tė drejtohet mbi supin e djathtė, pastaj duke e kthyer kokėn nė anėn e majtė thuhet: ESELAMU ALEJKUM VE RAHMETULLAH, me ē’rast shikimi drejtohet mbi supin e majtė.

    Me tė dhėnit selam pėrfundon namazi.

Namazi i Vitrit mund tė falet pas Namazit tė Jacisė e
deri nė Sabah. Vitri i ka rekatet tek.
Namazi i xhumasė nuk ka sunet para farzit, por mund tė falet namaz nafile deri sa tė ngjitet imami nė hytbe, ndėrsa pas farzit mund tė falen 2 ose 4 (2+2) nė xhami apo nė shtėpi, mirėpo nė pėrgjithėsi falja e suneteve nė shtėpi ėshtė mė e preferuar sesa nė xhami, ndėrsa falja e farzeve nė xhami ėshtė obligim (vaxhib) pėr ata qė kanė mundėsi.
III
Si pėrmbushet dėshmia
LA ILAHE IL-LALL-LLAH?
  Dėshmia La ilahe il-lallah qė do tė thotė: "Nuk ka tė adhuruar tė drejtė pėrveē ALL-LLAHUT", nuk pėrmbushet ndryshe vetėm se me plotėsimin e dy kushteve, ato janė:

    MOHIMI (tė mohuarit dhe tė braktisurit e ēdo adhurimi tjetėr pėrveē atij tė Allahut). Kjo bėhet kur thuhet: La ilahe, qė do tė thotė: “nuk ka tė adhuruar tė drejtė”. Allahu thotė: “Zoti yt ka urdhėruar qė tė mos e adhuroni askėnd tjetėr pėrveē Tij...”

    POHIMI (tė pohuarit dhe tė pranuarit se adhurimi i takon vetėm Allahut dhe askujt tjetėr). Kjo bėhet kur thuhet: il-lAllah, qė do tė thotė: “Pėrveē Allahut”. Allahu thotė: “Dhe adhurojeni vetėm Allahun e mos i bėni askėnd shok Atij...” Shirku -

TĖ BĖRIT SHOK (RIVAL) ALL-LLAHUT  

  Me fjalėn “shirk” kuptohet krahasimi i dikujt me Allahun nė ēėshtjet qė i pėrkasin vetėm Atij, p.sh. tė luturit e dikujt tjetėr, pėrveē Allahut, tė kėrkuarit ndihmė, mbrojtje, falje dhe shėrim nga dikush tjetėr, pėrveē Allahut, bartja e hajmalive,
penjve dhe gjėrave tė tjera duke besuar se ato i largojnė rreziqet apo sjellin tė mira, tė besuarit se dikush tjetėr, pėrveē Allahut i di tė fshehtat, tė therurit kurban pėr dikė tjetėr, pėrveē pėr Allahun, tė betuarit nė dikė tjetėr, pėrveē nė Allahun, tė bėrit e
veprės sė mirė pėr sy e faqe, tė thuhet ashtu si do Allahu dhe filani, apo tė thuhet sikur mos tė ishte Allahu dhe filani, etj.
    Shirku ėshtė e kundėrta e Tevhidit ndaj dhe ėshtė mėkati mė i madh. Pejgamberi salallahu alejhi ve selem tha: “A dėshironi t'ju tregoj se cili ėshtė mėkati mė i madh”, shokėt e tij thanė: Po, gjithsesi o i Dėrguar i Allahut, atėherė tha: “Tė bėrit shirk Allahut dhe mosrespektimi i prindėrve...”

    Shirku ėshtė dy llojesh: shirk i madh dhe shirk i vogėl.

    1) SHIRKU I MADH. Shirk i madh konsiderohet, tė besuarit se dikush tjetėr, pėrveē Allahut ėshtė krijues, furnizues, i di tė fshehtat, sjell dobi dhe i largon rreziqet, apo tė besuarit se dikush tjetėr pėrveē Allahut meriton tė adhurohet, apo tė emėruarit dhe
cilėsuarit e dikujt tjetėr pėrveē Allahut, me emrat dhe cilėsitė tė cilat i takojnė vetėm Atij. Pra shirk i madh konsiderohet tė drejtuarit e ēdo lloj adhurimi dikujt tjetėr pėrveē Allahut.
    Shirku i madh tė nxjerr nga Feja dhe e asgjėson (rrėnon) Tevhidin nė tėrėsi. Shirku i madh gjithashtu ėshtė shkak pėr asgjėsimin e tė gjitha veprave tjera tė mira dhe bėhet shkak pėr qėndrim tė pėrhershėm nė Xhehenem.
    Nėse njė person bėn shirk tė madh dhe vdes pa u penduar, pėr tė nuk do tė ketė falje dhe vendi i tij pėrgjithmonė do tė jetė Xhehenemi. Allahu i Lartėsuar thotė: “Allahu nuk e fal (mėkatin) t’i bėhet shok Atij, pėrveē kėsaj ia fal kujt tė dojė", dhe thotė: “Allahu e ka
bėrė tė ndaluar (haram) Xhenetin pėr atė i cili i bėn shirk (rival) Allahut dhe vendbanim i tij do tė jetė Xhehenemi”.

    2) SHIRKU I VOGĖL: Shirk i vogėl konsiderohet ēdo fjalė apo vepėr e cila ēon drejt shirkut tė madh. Shirku i vogėl nuk tė nxjerr nga Feja dhe nuk e asgjėson Tevhidin nė tėrėsi, por e bėn atė tė jetė i mangėt dhe jo i plotė, pra ai e bėnė Tevhidin jo tė plotė.
    Shirku i vogėl bėhet me vepra dhe me fjalė.

    Shirk i vogėl me vepra mund tė jetė si:
    - Kur vepra bėhet pėr sy e faqe. P.sh. dikush e bėn njė vepėr tė mirė, jo pėr Allahun, por pėr ndonjė qėllim tjetėr, si ai i cili e zbukuron faljen e namazit, apo jep sadaka, apo e pėrmend Allahun pėr t’u lavdėruar nga tė tjerėt, atėherė ajo vepėr konsiderohet shirk i vogėl.
    Nėse vepra bėhet pėr sy e faqe, ajo vepėr ėshtė e kotė dhe e pavlefshme. Pejgamberi salallahu alejhi ve selem ka thenė: "Pėr juve mė sė shumti
frikėsohem prej shirkut tė vogėl", shokėt e tij thanė: E ē’ėshtė shirku i vogėl, o i Dėrguar i Allahut, Pejgamberi salallahu alejhi ve selem tha: "Tė bėrit e veprės pėr sy e faqe".

    Shirku i vogėl me fjalė mund tė jetė si:
    -Tė betuarit nė dikė tjetėr pėrveē nė Allahun.
Pejgamberi salallahu alejhi ve selem ka thėnė: "Ai i cili betohet nė dikė tjetėr pėrveē nė Allahun ka bėrė kufėr apo shirk (tė vogėl)".
    Nėse ai i cili betohet nė dikė tjetėr pėrveē nė Allahun, dhe e madhėron atė nė tė cilin betohet dhe beson se ai i bėn dėm atij (nėse betohet rrejshėm), atėherė kjo ėshtė shirk i madh.
    - Thėnia: “Ashtu si dėshiron Allahu dhe ti”. Njė njeri i tha Pejgamberit salallahu alejhi ve selem: “Ashtu si tė dojė Allahu dhe ti”. Pejgamberi salaLlahu alejhi ve selem i tha: "A mė bėre mua shok me Allahun!? Thuaj ashtu si do Allahu Vetė".
    -Thėnia: “Sikur mos tė ishte Allahu dhe filani”. E qėlluar ėshtė tė thuhet: Sikur tė mos ishte Allahu e pastaj filani.

DISA DALLIME MES SHIRKUT TĖ MADH DHE SHIRKUT TĖ VOGĖL  

  1) Shirku i madh tė nxjerr nga feja, por jo edhe shirku i vogėl, megjithatė shirku i vogėl ēon drejt shirkut tė madh.
    2) Shirku i madh bėhet shkak qė njeriu tė jetė pėrgjithmonė nė Xhehenem, por jo edhe shirku i vogėl.
    3) Shirku i madh e asgjėson Tevhidin dhe tė gjitha veprat tjera tė mira, por jo edhe shirku i vogėl, pėrveē asaj vepre qė pėrmban shirk tė vogėl.

Kufri (Mosbesimi)    

Kufri ndahet nė dy lloje: Kufri i madh dhe Kufri i vogėl.

    KUFRI I MADH:

Kufri i madh ėshtė e kundėrta e Imanit. Kufri i madh tė nxjerr nga Feja dhe ėshtė shkak pėr qėndrim tė pėrhershėm nė zjarr tė Xhehenemit, si p.sh. mosbesimi, urrejtja apo tallja e diēkaje tė Fesė Islame, sikundėr edhe sharja e Allahut
apo tė Dėrguarit e Tij, etj. Prej kufrit tė madh ėshtė edhe shirku i madh.

    KUFRI I VOGĖL:

Kufri i vogėl i kundėrvihet plotėsimit tė Imanit dhe sipas argumenteve ėshtė quajtur kufėr, mirėpo nuk e arrin shkallėn e kufrit tė madh. Kufri i vogėl nuk tė nxjerr nga Feja por imani i atij qė ka bėrė kufėr tė vogėl ėshtė i mangėt dhe e meriton dėnimin e Allahut, mirėpo mbetet nėn Dėshirėn e Allahut pėr tu dėnuar apo falur. Tė kėtij lloji janė tė gjitha mėkatet tė cilat nuk pėrmbajnė kufėr tė madh. Pretendimi i dikujt se e di tė fshehtėn – Gajbin     Tė fshehtėn (gajbin) nuk e di askush pėrveē Allahut tė Madhėruar. Allahu thotė: "Thuaj: Askush nė Qiell e as nė Tokė nuk e di tė fshehtėn (gajbin) pėrveē
Allahut...", pra askush pėrveē Allahut, kushdo qė tė jetė ai, melekė apo pejgamberė, nuk mund ta di tė fshehtėn. Prandaj, ēdo kush qė pretendon se e di tė fshehtėn konsiderohet pabesimtar (kafir), gėnjeshtar dhe mashtrues, siē janė: magjistarėt, parashikuesit e fatit, nė ēfarėdo mėnyre qoftė; me anė tė yjeve (horoskopit), tė filxhanit, tė letrave, tė leximit tė vijave tė pėllėmbės sė dorės, etj. E gjithė kjo ėshtė
parashikim i rremė. Qėllimi i kėsaj pune s’ėshtė tjetėr, pėrpos prishje (dėmtim) e besimit tė njerėzve dhe marrje e pasurisė sė tyre.
    Shkuarja te ata tė cilėt pretendojnė se e dinė tė fshehtėn apo parashikimin e fatit, duke mos iu besuar atyre, ėshtė prej mėkateve tė mėdha, ndėrsa tė besuarit e fjalėve dhe veprave tė tyre tė nxjerr nga Feja. Muhamedi salallahu alejhi ve selem ka thėnė: "Ai i cili shkon te falltori dhe i beson atė qė thotė ai, e ka mohuar atė qė i ka zbritur Muhamedit salallahu alejhi ve selem."

10 GJĖRA tė cilat tė nxjerrin nga ISLAMI  

  1) SHIRKU qė asgjėson Tevhidin nė pėrgjithėsi.

2) MARRJA NDĖRMJETĖSUES PĖR TĖ ALLAHU: Ai i cili merr ndėrmjetėsues mes tij dhe Allahut ka bėrė kufėr dhe ka dalė nga Feja Islame, si ata tė cilėt e lusin dikė qė tė ndėrmjetėsojė tek Allahu pėr ta, pa marrė parasysh se ēka ėshtė ai, melek, njeri i gjallė apo i vdekur, varr etj.

3) MOSKONSIDERIMI I PABESIMTARĖVE JOBESIMTARĖ: Ai i cili nuk i konsideron pabesimtarėt jobesimtarė apo dyshon nė mosbesimin (kufrin) e tyre, ose beson se rruga e tyre nuk ėshtė e gabuar, ai ka bėrė kufėr.

4) TĖ BESUARIT SE UDHĖZIMI I DIKUJT TJETĖR ĖSHTĖ MĖ I MIRĖ SE UDHĖZIMI I MUHAMEDIT salallahu alejhi ve selem: Nėse dikush beson se udhėzimi dhe gjykimi i dikujt tjetėr ėshtė mė i mirė se udhėzimi dhe gjykimi i Muhamedit salallahu alejhi ve selem, ai ka bėrė kufėr. Gjithashtu ai i cili beson se ligjet e vendosura nga njerėzit janė mė tė drejta se ligji i Allahut, apo beson se ligji islam nuk ėshtė i pėrshtatshėm pėr vendin dhe kohėn tonė, ai ka bėrė kufėr.

5) URREJTJA E DIĒKAJE NGA FEJA ISLAME: Ai i cili urren diēka nga ajo qė ka urdhėruar apo ndaluar Allahu apo i Dėrguari i Tij edhe ai ka bėrė kufėr.

6) TĖ TALLURIT (TĖ PĖRQESHURIT) ME FENĖ ISLAME: Ai i cili tallet me diēka nga Feja Islame, ose tallet me ata tė cilėt vėrtetė e praktikojnė Islamin, ai
ka bėrė kufėr.

7) MAGJIA (SIHRI): Ai i cili bėnė magji apo ai i cili pajtohet me tė, ai ka bėrė kufėr.

8) TĖ PĖRKRAHURIT DHE TĖ NDIHMUARIT E PABESIMTARĖVE KUNDĖR BESIMTARĖVE: Nėse ndonjė musliman i ndihmon pabesimtarėt kundėr
muslimanėve, nė ēfarėdo mėnyre qoftė, ai ka bėrė kufėr.

9) TĖ BESUARIT SE DIKUSH KA TĖ DREJTĖ TĖ MOS E PRAKTIKOJĖ ISLAMIN: Nėse ndonjė musliman beson se ndonjė personi i lejohet qė tė mos i pėrmbahet Fesė Islame apo beson se ndokush ėshtė i shkarkuar nga obligimet islame, ai ka bėrė kufėr.

10) TĖ HEQURIT DORĖ NGA FEJA ISLAME: Ai i cili heq dorė nga Feja Islame duke mos e mėsuar atė apo duke mos punuar me tė, ai ka bėrė kufėr.
    Nė tė gjitha kėto raste, nuk ėshtė me rendėsi a thuhet apo veprohet me seriozitet apo duke u tallur, pėrveē atėherė kur ėshtė me detyrim (me dhunė).
    Ėshtė rregull se njė musliman nuk konsiderohet pabesimtar (kafir), edhe atėherė kur fjala apo vepra e tij pėrmban kufėr, pėrderisa t'i bėhet e qartė e vėrteta me argumente tė cilat ai i kupton. Nėse pas kuptimit tė vėrtetės, ai kėmbėngul nė atė
fjalė apo vepėr e cila pėrmban kufėr, atėherė ai person konsiderohet pabesimtar (kafir). Kjo rregull vlen pėr ato ēėshtje tė cilat kanė nevojė pėr sqarim dhe shpjegim, ndėrsa pėr ato ēėshtje tė cilat janė tė qarta dhe tė njohura, nuk nevojitet sqarimi i tė
vėrtetės, por personi i tillė konsiderohet pabesimtarė, si p.sh. ai i cili e mohon ekzistimin e Allahut, e pėrgėnjeshtron dhe nuk e beson Pejgamberin salallahu alejhi ve selem dhe misionin e tij, beson se pas tij do tė ketė pejgamber tjetėr, apo ai i cili e shanė Allahun apo tė Dėrguarin e Tij, etj.
Miqėsia dhe armiqėsia pėr hir tė All-llahut

            (EL-VELAU VEL BERAU)  

  Muslimani ėshtė i obliguar qė besimtarėt, pėr shkak tė besimit tė tyre, t'i miqėsojė, t'i dojė, t'i ndihmojė, t'i shoqėrojė, t'i urdhėrojė pėr tė mirė e t'i ndalojė nga e keqja etj., Allahu i Madhėruar ka thėnė: "Besimtarėt dhe besimtaret janė miq (tė dashur) tė njėritjetrin, urdhėrojnė pėr tė mirė, e ndalojnė nga e keqja, e falin namazin dhe japin zekatin, respektojnė Allahun dhe tė Dėrguarin e Tij. Tė tillėt do t’i mėshirojė Allahu.
Allahu ėshtė Ngadhėnjyes, i Urtė". Besimtari ėshtė i obliguar qė t'i urrejė dhe tė distancohet nga pabesimtarėt dhe nga ēdo gjė tjetėr qė ka tė bėjė me besimin e tyre, edhe atėherė kur ata janė njerėzit mė tė afėrt tė tij. Allahu i Madhėruar ka thėnė: "Nuk gjen popull qė e beson Allahun dhe Ditėn e Gjykimit, e ta dojė atė qė e kundėrshton Allahun dhe tė Dėrguarin e Tij, edhe sikur tė jenė ata (kundėrshtarėt) prindėrit e tyre, ose fėmijėt e tyre, ose vėllezėrit e tyre, ose farefisi i tyre".

Ata tė cilėt duhen apo urrehen pėr hir tė Allahut janė tri grupe:    

1) Ata tė cilėt e meritojnė tė duhen nė ēdo aspekt. Ata janė besimtarėt tė cilėt kanė besuar Allahun dhe tė Dėrguarin e Tij dhe i pėrmbahen me pėrpikėri asaj qė ka porositur Allahu dhe i Dėrguari i Tij salallahu alejhi ve selem.

2) Ata tė cilėt e meritojnė tė duhen nė njė aspekt dhe tė urrehen nė aspektin tjetėr. Ata janė muslimanėt tė cilėt nuk i pėrmbahen disa obligimeve apo bėjnė vepra tė cilat janė tė ndaluara nė Islam, mirėpo ato nuk janė vepra qė tė nxjerrin nga Islami. Ata duhet tė duhen nė masė tė besimit tė tyre dhe tė urrehen nė masė tė mėkateve dhe kundėrshtimeve tė tyre.

3) Ata tė cilėt e meritojnė tė urrehen nė ēdo aspekt. Nė ēdo aspekt e meritojnė tė urrehen ata tė cilėt kanė bėrė kufėr apo shirk, qofshin tė krishterė apo ēifutė, ose kanė qenė muslimanė, por pastaj kanė kryer ndonjė vepėr e cila i ka nxjerrė nga Islami.

Nga e merr muslimani fenė e tij?  

  Muslimani ėshtė i obliguar qė t'i merr ēėshtjet e Fesė sė tij vetėm nga dy burime: nga Libri i Allahut dhe Sunneti i Muhamedit salallahu alejhi ve selem. Allahu i Lartėsuar ka thėnė: "Nėse keni mosmarrėveshje pėr ndonjė gjė, atėherė kthehuni te Allahu dhe te i Dėrguari i Tij" (nė Kur'an dhe Sunnet). Muhamedi salallahu alejhi ve selem ka thėnė: "Ua kam lėnė dy gjėra, nėse kapeni pėr to nuk do tė devijoni asnjėherė, ato janė: Libri i Allahut dhe Sunneti im".
    Ēdo fjalė dhe mendim qė ėshtė nė kundėrshtim me Kur'anin dhe Sunnetin duhet refuzuar. Askujt nuk i lejohet ta lė Kur'anin dhe Sunnetin pėr fjalėn apo mendimin e dikujt tjetėr. Prandaj, mendim i qėlluar ėshtė vetėm ai qė ėshtė i bazuar nė Kur'an dhe Sunnet. Kur'anin dhe Sunnetin duhet kuptuar dhe praktikuar vetėm ashtu siē e ka kuptuar dhe praktikuar gjeneratat e parė tė muslimanėve (shokėt e
Muhamedit salallahu alejhi ve selem dhe pasuesit e tyre), ndėrsa ēdo kuptim dhe zbatim tjetėr ėshtė devijim.

Kushtet e pranimit tė njė vepre    

Qė tė jetė e pranuar njė vepėr te Allahu i Lartėsuar, patjetėr duhet t'i plotėsojė kėto dy kushte:

1. Sinqeriteti. Vepra duhet tė jetė e pėrkushtuar sinqerisht pėr Allahun e Madhėruar, d.m.th. qėllimi i asaj vepre duhet tė jetė i pastėr dhe vetėm pėr Allahun, e jo pėr arritjen e ndonjė tė mire tjetėr, pėrveē kėnaqėsisė dhe shpėrblimit tė Allahut.

2. Pasimi i Muhamedit salallahu alejhi ve selem. Kjo do tė thotė qė vepra tė jetė nė pėrputhshmėri tė plotė me udhėzimin e Muhamedit
salallahu alejhi ve selem. Pėr kėtė gjė, Muhamedi salallahu alejhi ve selem ka thėnė: “Kush shpik nė Fenė tonė diē qė nuk ėshtė prej saj, ajo punė ėshtė e refuzuar (e papranuar)".

SURETU EL-KEVTHER

EUDHU BIL-LAHI MINESH-SHEJTANIRR-RRAXHIM
BISMIL–LAHIRR–RRAHMANIRR–RRAHIM

INNA EATAJ NA KEL KEU VTHER
FESAL-LI LIRABBIKE VENHAR
INNE SHANIEKE HUVEL EBTER    


SURETUL ASR


EUDHU BIL-LAHI MINESH-SHEJTANIRR -RRAXHIM
BISMIL – LAHIRR – RRAHMANIRR – RRAHIM

VEL ASR
INNEL INSANE LE FI HUSR
IL-LEL-LEDHINE AMENU
VE AMILUS SALIHATI
VE TEVA SAV BIL HAKKI
VE TEVA SAV BISSABR            


  AJETUL KURSIJ

EUDHU BIL-LAHI MINESH-SHEJTANIRR -RRAXHIM
ALLAHU LA ILAHE IL-LA HUVEL HAJJUL KAJJUM
LA TE'HUDHUHU SINETUN VE LA NEVE
LEHU MA FIS-SEMAVATI VE MA FIL-ERD
MEN DHEL-LEDHI JESHFEU NDEHU IL-LA BI IDHNIHI
JAĖLEMU MA BEJNE EJDIHIM VE MA HALFEHUM VE LA JUHITUNE BI
SHEJ'IN MIN ILMIHI IL-LA BIMA SHAE
VESIA KURSIJJUHUS SEMAVATI VEL ERD VE LA JEUDUHU
HIFDHUHUMA VE HUVEL ALIJUL ADHIM

GUSLI (Pastrimi i tėrė trupit)    

Pastrimi i tėrė trupit (Gusli) nganjėherė ėshtė obligim kurse nganjėherė ėshtė vetėm i pėlqyer.  

  RASTET KUR GUSLI ĖSHTĖ OBLIGIM:

Gusli ėshtė obligim pėr meshkuj dhe femra nė kėto raste:
Pas ejakulimit tė spermės.
Pas marrėdhėnieve intime edhe nėse nuk ndodh ejakulimi.
Te femrat pas ndėrprerjes sė ciklit mujor.
Te femrat pas lehonisė.
Pėr tė vdekurin tė rritur.
Pastrimi nė ditėn e premte pėr meshkuj

DISA RASTE KUR GUSLI ĖSHTĖ I PĖLQYER:


Pastrimi pėr Fitėr dhe Kurban Bajram.
Pastrimi pėr veshjen e ihramit pėr haxh apo umre.
Pastrimi pėr atė i cili e pastron tė vdekurin, etj.  


  FORMA E GUSLIT:

Tė bėhet nijeti me zemėr pėr pastrimin e tėrė trupit pėr qėllimin e duhur.
Tė futet uji nė gojė dhe hundė.
Tė pastrohet tėrė trupi, duke pasur kujdes qė tė mos mbetet asnjė pjesė e pa lagur.

T EJEMUMI (pastrimi me dhč tė pastėr)    

TEJEMUMI ĖSHTĖ:

Pastrimi me dhč tė pastėr ose me lėndė qė kanė origjinėn nga dheu i pastėr, nė rast tė mungesės sė ujit apo nga pamundėsia e pėrdorimit tė tij.

SHKAQET E PĖRDORIMIT TĖ TEJEMUMIT:  

  Tejemumi pėrdoret nė vend tė abdesit apo guslit, atėherė kur nuk gjendet uji apo kur pamundėsohet pėrdorimi i tij.  

  MĖNYRA E TEJEMUMIT:

 E bėnė nijet me zemėr pėr qėllimin e pėrdorimit tė tij, p.sh. pėr abdes apo pėr gusul.
 E prek me shuplaka tė duarve dheun e pastėr, apo diēka me origjinė nga dheu i pastėr, dhe pastaj e fėrkon fytyrėn dhe duart deri te nyjat.  

  GJĖRAT TĖ CILAT E PRISHIN TEJEMUMIN:  

  Tejemumin e prish ēdo gjė qė e prish abdesin, si dhe arritja e ujit apo largimi i pengesės pėr shkak tė tė cilės nuk ėshtė pėrdorur uji.

Muhamedi salallahu alejhi ve selem dhe obligimet tona ndaj tij

EMRI I TIJ ĖSHTĖ: Muhammed ibėn Abdilah ibėn Abdulmuttalib ibėn Hashim. Rrjedh prej fisit Kurejsh, njėri prej fiseve mė tė njohura arabe. Arabėt janė pasardhės tė Ibrahimit salallahu alejhi ve selem nga ana e Ismailit salallahu alejhi ve selem.

    LINDJA DHE RRITJA E TIJ: Muhamedi salallahu alejhi ve selem ka lindur nė Meke. Babai i tij quhej Abdullah, ndėrsa nėna e tij Amine. Abdullahu vdiq disa muaj para lindjes sė Muhamedit salallahu alejhi
ve selem, kėshtu qė ai u rrit nėn kujdesin e nėnės sė tij e cila vdiq kur ai ishte gjashtė vjeēar.
    Dėshira e Allahut ishte qė Muhamedi salallahu alejhi ve selem tė rritet jetim pa asnjėrin prind. Allahu i Lartėsuar thotė: "A nuk tė gjeti Ai (Allahu) ty (o Muhamed) jetim e tė dhuroi strehim e kujdesje?"
    Pas vdekjes sė Amines, pėr tė u kujdes gjyshi i tij Abdulmutalibi, i cili vdiq kur Muhamedi salallahu alejhi ve selem ishte nė moshėn tetė vjeēare, pastaj pėr tė u kujdes xhaxhai i tij Ebu Talibi.
    Edhe pse u rrit jetim, duke i munguar pėrkujdesja, dashuria dhe mėshira e prindėrve, ai ishte njeriu me cilėsitė mė tė larta tė moralit, ishte mė besniku, mė i sinqerti, mė trimi dhe mė i zgjuari i tė gjithėve, saqė tė gjithė e quajtėn "Emin" qė d.m.th. besnik.
    Nė moshėn njėzetepesė vjeēare u martua me Hadixhėn radijallahu anha, e cila ishte njė grua e ndershme, bujare dhe inteligjente. Ajo ishte mė e vjetėr se Muhamedi salall-Llahu alejhi ve selem pesėmbėdhjetė vjet. Me tė i lindėn gjashtė fėmijė, dy djem dhe katėr vajza. Djemtė ishin: Kasimi dhe Abdullahu tė cilėt vdiqėn sa ishin tė vegjėl, ndėrsa
vajzat ishin: Zejnebja, Rukajja, Ummu Kulthumi dhe Fatimeja. Tė gjitha janė rritur dhe janė martuar, por kanė vdekur para Muhamedit salallahu alejhi ve selem, pėrveē Fatimesė e cila ka vdekur gjashtė muaj pas Muhamedit salallahu alejhi ve selem.

    PEJGAMBERLLĖKU I TIJ: Nė moshėn dyzetvjeēare filloi t'i vijė shpallja nga Allahu i Lartėsuar. Fjalėt e para qė i zbritėn nga Allahu ishin: "Lexo nė emėr tė Zotit tėnd i cili krijoi ēdo gjė".

    THIRRJA E TIJ NĖ ISLAM: Pasi filloi t’i zbres shpallja, Muhamedi salallahu alejhi ve selem nisi t'i thėrrasė njerėzit nė Islam fshehurazi. Tė parėt qė iu pėrgjigjen thirrjes se tij ishin: bashkėshortja e tij Hadixheja, djali i axhės sė tij Ali ibėn Ebi Talib, shokėt e tij Ebu Bekri dhe Zejd ibėn Harithi radijAllahu anhum. Pas tre vjetėsh thirrje fshehurazi, e shpalli thirrjen e tij haptazi, duke i thirrur njerėzit qė ta adhurojnė vetėm Allahun dhe ta lėnė adhurimin e idhujve tė cilėt te ta ishin mė shumė se treqind.
Populli i tij e refuzojė thirrjen e tij dhe vazhdojė tė qėndrojė nė besimin e tė parėve tė tyre duke e nėnēmuar Muhamedin salallahu alejhi ve selem tek po thėrriste qė t'i braktisin tė gjithė ata tė adhuruar pėr njė tė Adhuruar tė vetėm. Allahu i Lartėsuar, duke i treguar fjalėt e tyre, thotė: "A dėshiron ai qė tė gjithė tė adhuruarit t'i shėndrrojė nė njė tė Adhururar tė vetėm?! Me tė vėrtetė kjo ėshtė njė gjė e ēuditshme".
    Pėrveē qė e refuzuan dhe e pėrgėnjeshtruan, ata edhe e munduan dhe e maltretuan atė dhe shokėt e tij qė i ishin pėrgjigjur thirrjes sė tij. I vetmi ndihmėtar dhe mbrojtės i tij prej tyre (Kurejshve) ishte xhaxhai i tij Ebu Talibi, qė ishte prijės i Kurejshve. Nė ndėrkohė Ebu Talibi vdes dhe
muslimanėve iu shtohen torturat dhe mundimet.

    SHPĖRNGULJA E TIJ NGA MEKA NĖ MEDINE (HIXHRETI):

Muslimanėt vazhdimisht pėrjetonin vuajtje dhe mundime nga pabesimtarėt deri sa njė
grup prej banorėve tė Medinės e pranojnė Islamin dhe e ftojnė Muhamedin salallahu alejhi ve selem dhe shokėt e tij qė tė shpėrngulen nga Meka nė Medine. Kėshtu qė, Muhamedi salallahu alejhi ve selem dhe
shokėt e tij u shpėrngulėn nga Meka nė Medine.
    Nė Medine Muhamedi salallahu alejhi ve selem sė pari e ndėrtoi xhaminė e tij. Pastaj e bėri vėllazėrimin mes muslimanėve tė Mekės dhe atyre tė Medinės. Muslimanėt e shpėrngulur nga Meka nė Medine janė quajtur muhaxhirinė, ndėrsa muslimanėt e Medinės janė quajtur ensarė. Ensarėt ēdo gjė qė posedonin nga pasuria e tyre, si tokėn, shtėpinė etj. e ndanė me vėllezėrit e tyre muhaxhirė.
    Nė Medine Muhamedi salall-Llahu alejhi ve selem, pėrveē qė vazhdimisht ua mėsonte njerėzve besimin e pastėr nė Allahun (Tevhidin), ai ngriti themelet e para tė shtetit islam, kufijtė e tė cilit, pas njė kohe tė shkurtėr, pas vdekjes sė Muhamedit salallahu alejhi ve selem, arritėn nga Lindja nė Perėndim.

    LUFTĖRAT E TIJ: Pas njė kohe kur u rrit numri i muslimanėve dhe u forcuan radhėt e tyre, Allahu i Madhėruar ua bėri tė lejuar muslimanėve xhihadin (luftėn nė rrugėn e Allahut). Kėshtu qė, pėr herė tė parė, Muhamedi salallahu alejhi ve selem me shokėt e tij, nė muajin Ramazan, nė vendin e quajtur Bedr, u ndeshen me pabesimtarėt e Mekės. Pas njė luftimi tė ashpėr mes tyre, fituan musliamnėt dhe pėsuan shumė keq armiqtė e Allahut. Nė mesin e tė vrarėve ishte edhe Ebu Xhehli i cili e mundonte Muhamdin salallahu alejhi ve selem dhe shokėt e tij kur ishin nė
Meke.
    Njė vit pas betejės sė Bedrit, pabesimtarėt e Mekės, tė zemėruar pėr disfatėn qė pėsuan nga muslimanėt nė Bedėr, vendosen qė tė hakmerren. U mblodhėn rreth 3000 luftėtarė dhe u nisen drejt Medinės. Ata u pozicionuan nė periferi tė Medinės, afėr kodrės sė Uhudit. Muhamedi salallahu alejhi ve selem u doli atyre me 700 shokė tė tij. Nė njė kodėr i
vendosi rreth 50 shigjetarė dhe i urdhėroi qė asnjėri mos tė lėvizė nga vendi i tij deri nė pėrfundim tė betejės. Kur filloi lufta, pabesimtarėt filluan tė tėrhiqen nė drejtim tė Mekės duke lėnė pas veti gjėra tė shumta nė fushėbetejė. Shigjetarėt kur e panė kėtė gjendje menduan se fituan dhe i lėshuan pozicionet e tyre, atėherė njė grup kalorėsish tė pabesimtarėve u dolėn muslimanėve prapa shpinės. Pėr shkak tė mosrespektimit tė urdhėrit tė Muhamedit salallahu alejhi ve selem u vranė njė numėr i madh i tyre nė mesin e tė cilėve ishte edhe Hamza, xhaxhai i Muhamedit salallahu alejhi ve selem.
    Muhamedi salallahu alejhi ve selem gjithnjė e kishte nė kujtesė vendlindjen e tij, Mekėn, e cila ishte nė duart e idhujtarėve. Allahu i Lartėsuar ia mundėsoi tė Dėrguarit tė Tij tė hyjė nė Meke fitimtar, duke e ērrėnjosur shirkun dhe duke e kthyer besimin e pastėr nė Allahun e Lartėsuar (Tevhidin). Pejgameri salallahu alejhi ve selem kur u kthye nė Meke i theu tė gjithė idhujt dhe e urdhėroi shokun e tij Bilalin qė ta thėrrasė ezanin nė Qabe, atėherė njerėzit filluan tė hyjnė nė Islam turma-turma. Pas kėsaj Pejgamberi salallahu alejhi ve selem u kthye nė Medine.

    HAXHI LAMTUMIRĖS: Nė vitin e fundit tė jetės sė tij, Muhamedi salallahu alejhi ve selem e kreu obligimin e haxhit qė njihet si "haxhi lamtumirės". Gjatė qėndrimit tė tij nė Arafat (luginė afėr Mekės) ai mbajti njė ligjėratė pėrmbledhėse duke i porositur muslimanėt pėr shumė ēėshtje tė rėndėsishme. Po atė ditė, Allahu i Lartėsuar e plotėsoi Fenė e Tij, duke i shpallur fjalėt e Tij fisnike: "Sot e plotėsova Fenė tuaj dhe e pėrmbusha dhuntinė Time ndaj jush dhe jam i kėnaqur qė Islami tė jetė feja e juaj".

    VDEKJA E TIJ: Disa muaj pas kthimit nga "haxhi lamtumirės", Muhamedi salallahu alejhi ve selem u sėmur. Ditėn e hėnė me 12 tė muajit Rebiul Evel tė vitit 11 pas hixhretit pėr muslimanėt ishte fatkeqėsia mė e madhe nė jetėn dhe historinė e tyre pėrgjithėsisht. Ajo ishte vdekja e Muhamedit salallahu alejhi ve selem.
    Prej fjalėve dhe porosive mė tė fundit tė Muhamedit salallahu alejhi ve selem drejtuar muslimanėve ishin fjalėt e tij: “Kini kujdes! Popujt para jush i kanė bėrė varret e pejgamberėve tė tyre dhe tė njerėzve tė mirė faltore. Kini kujdes! Ju mos i bėni varret faltore unė jua ndaloj tė bėni njė gjė tė tillė." dhe ka thėnė: “Allahu i mallkoftė ēifutėt dhe tė krishterėt, ata i bėnė varret e pejgamberėve tė tyre vend pėr ibadet (faltorexhami)”.
    Muhamedi salallahu alejhi ve selem ka vdekur nė moshėn 63 vjeēare. Varri i tij gjendet nė Medine.

    MORALI I TIJ: Muhamedi salallahu alejhi ve selem posedonte moral shumė tė lartė, gjė pėr tė cilėn ka dėshmuar Allahu i Madhėruar nė Kur'an ku thotė: "Vertetė ti (o Muhamed) je nė njė shkallė tė lartė tė moralit".
    Muhamedi salallahu alejhi ve selem ishte njeriu mė modest. Shoqėrohej me tė varfrit, iu ndihmonte shokėve tė tij gjatė ndėrtimit tė xhamisė dhe familjes sė tij nė punėt e shtėpisė. Ishte i mėshirshėm ndaj tė vjetėrve dhe tė vegjėlve. Kur dėgjonte vajin e ndonjė fėmije e shkurtonte leximin nė namaz nga frika se mos nėna e tij ėshtė e zėnė duke u falur. Enesi radijallahu anhu ka thėnė: “Nuk kam parė askėnd tė
jetė mė i mėshirshėm me fėmijėt se sa i Dėrguari i Allahut salallahu alejhi ve selem”. Ai nuk e fajėsonte dhe nuk qortonte askėnd. Tė gjitha cilėsitė e mira ishin tė mbledhura nė tė. Ishte trim, zemėrgjerė, fisnik, bujar, falėnderues, i durueshėm, i mbante lidhjet farefisnore, i turpshėm, i urtė, modest, larg nga krenaria, nga mendjemadhėsia, nga mburrja dhe
nga kryelartėsia. Ai salallahu alejhi ve selem thoshte pėr vetveten e tij: "Unė nuk jam tjetėr vetėm se njė rob prej robėrve tė Allahut, prandaj me thoni: rob dhe i Dėrguar i Allahut". Ai asnjėherė nuk hidhėrohej pėr ndonjė gjė tė kėsaj bote, por hidhėrohej vetėm atėherė kur cenohej Feja e Allahut.

    CILĖSITĖ E TIJ TRUPORE: Muhamedi salallahu alejhi ve selem ka qenė burrė mesatar, nuk ishte tepėr i gjatė dhe as i shkurtėr, kraharorin e kishte tė gjerė dhe mes shpatullave nė madhėsi tė vezės sė pėllumbit e kishte vulėn e pejgamberisė. Fytyra i shkėlqente sikur hėna e plotė, ndėrsa mjekrėn e kishte tė shpeshtė.

    VEĒORITĖ E TIJ: Tė gjithė pejgamberėt kanė qenė tė dėrguar pėr popujt e tyre, ndėrkaq Muhamedi salallahu alejhi ve selem ka qenė i dėrguar pėr terė njerėzimin.
    Muhamedi salallahu alejhi ve selem do tė jetė i pari qė do tė ringjallet Ditėn e Gjykimit, i pari qė do ta kalojė Urėn e Siratit dhe i pari qė do tė hyjė nė Xhenet. Ditėn e Gjykimit nuk do tė gjykohet mes robėrve, pėrveē se me ndėrmjetėsimin e tij salallahu alejhi ve selem.

    OBLIGIMET TONA NDAJ TIJ: Ēdo njeri ėshtė i obliguar qė ta njoh Muhamedin salallahu alejhi ve selem; tė besojė se ai ka qenė rob dhe i Dėrguar i Allahut dhe se nuk ka poseduar asnjė cilėsi qė i pėrket vetėm Allahut (cilėsi hyjnore).
    Muslimani duhet qė Allahun dhe Muhamedin salallahu alejhi ve selem t’i dojė mė shumė se ēdokėnd tjetėr. Dashuria e vėrtetė ndaj Muhamedit
salallahu alejhi ve selem ėshtė pasimi i rrugės sė tij, zbatimi i urdhrave tė tij dhe tė ndaluarit nga ndalesat e tij.
    Muslimani ėshtė i obliguar qė tė dėrgojė salavat (tė thotė salallahu alejhi ve selem) pėr Muhamedin salallahu alejhi ve selem sa herė qė
pėrmendet emri i tij.
    Muslimanėt janė tė obliguar qė t'i duan dhe t'i respektojnė familjen dhe shokėt e Muhamedit salallahu alejhi ve selem.

* * * Pėrmbajtja: NJOHJA E TRI PARIMEVE THEMELORE .................................................................................. 7
BAZAT E FESĖ ISLAME ...................................................................................................................... 7
DĖSHMIA(Shehadeti)....................................................................................................................8
BAZAT E BESIMIT (IMANIT) ............................................................................................................8
SURETU EL-FATIHA..........................................................................................................................9
PARAKUSHTET E NAMAZIT.......................................................................................................... 10
KUSHTET E NAMAZIT .....................................................................................................................11
IMANI (BESIMI) ........................................................................................................................... 15
BESIMI NĖ ALLAHUN E LARTĖSUAR................................................................................ 15
BESIMI NĖ MELEKĖ......................................................................................................... 19
BESIMI NĖ LIBRAT E SHENJTĖ ...........................................................................................21
BESIMI NĖ PEJGAMBERĖ ................................................................................................22
BESIMI NĖ DITĖN E FUNDIT (DITĖN E KIAMETIT)..................................................................... 23
BESIMI NĖ PARACAKTIMIN E ALLAHUT (EL-KADAU VEL KADER) ...............................................24
SURETU EL-IHLAS .......................................................................................................... 25
SURETUL FELEK ........................................................................................................... 25
SURETUN NAS ............................................................................................................. 26
A B D E S I .................................................................................................................................27
MĖNYRA E MARRJES SĖ ABDESTIT:.....................................................................................27
GJĖRAT TĖ CILAT E PRISHIN ABDESIN:..................................................................................27
MĖNYRA E FALJES SĖ NAMAZIT.................................................................................................. 29
REKATI I PARĖ:........................................................................................................... 29
REKATI I DYTĖ: ........................................................................................................... 30
SI PĖRMBUSHET DĖSHMIA LA ILAHE IL-LALL-LLAH? .................................................................. 36
SHIRKU - TĖ BĖRIT SHOK (RIVAL) ALL-LLAHUT...........................................................................37
KUFRI (MOSBESIMI)....................................................................................................................40
PRETENDIMI I DIKUJT SE E DI TĖ FSHEHTĖN – GAJBIN.......................................................41
10 GJĖRA TĖ CILAT TĖ NXJERRIN NGA ISLAMI.......................................................................42
ISLAMI PĖR FILLESTARĖ
61
MIQĖSIA DHE ARMIQĖSIA PĖR HIR TĖ ALL-LLAHUT (EL-VELAU VEL BERAU).......................... 44
NGA E MERR MUSLIMANI FENĖ E TIJ?................................................................................... 46
KUSHTET E PRANIMIT TĖ NJĖ VEPRE ..................................................................................... 47
SURETU EL-KEVTHER..................................................................................................... 48
SURETUL ASR ............................................................................................................. 48
AJETUL KURSIJ............................................................................................................. 48
G U S L I (PASTRIMI I TĖRĖ TRUPIT) ..........................................................................................50
T E J E M U M I (PASTRIMI ME DHČ TĖ PASTĖR)..........................................................................51
MUHAMEDI SALALLAHU ALEJHI VE SELEM DHE OBLIGIMET TONA NDAJ TIJ................................52
PĖRMBAJTJA:................................................................................................................60